fbpx

Leve de Levertraaan

265

“Pas op! Neem niet te veel vitamine A”,  hoor je mensen waarschuwend zeggen. Dat hebben ze dan weer op het hart gedrukt gekregen bij de verloskundige, in de media gelezen of gewoon ergens gehoord.

Maar, waarom zou vitamine A nou zo gevaarlijk zijn? Nou, omdat het in vet oplosbaar is en het daarom in vetweefsel kan stapelen.

Met welke reden zou het lichaam vitamine A willen stapelen? Uh … weet ik niet …

Naar mijn mening wordt er in de media en vooral door de niet in de voedingsleer ingewijde personen veel te spastisch gedaan over vitamine A, waarvan voor de mens vooral het retinol.

Betrokkenheid
Vitamine A is inderdaad in vet oplosbaar, maar dat wil niet zeggen dat het lichaam het stomweg maar gaat stapelen. Het lichaam gebruikt dit vitamine juist dagelijks om allerlei nuttige stofwisselingszaken te regelen; het is betrokken bij het gezond houden van de haarvaten en daardoor bij de doorbloeding van weefsels. Het is nodig voor de gezondheid van de staafjes in je oog; hiermee kun je donker-licht onderscheiden. Een tekort aan vitamine A is dan ook bijzonder gevaarlijk voor bestuurders die dan in de schemering of in het donker rijden. Dit zal best een ook rol spelen bij de vele auto-ongelukken in die perioden. En, in deze coronaperiode: het is nodig voor het in conditie houden van longmembranen[i]. Het is betrokken bij de groei, het gezond houden van de huid, bij wondheling en heel belangrijk, bij het gezond houden van het immuunsysteem![ii]

Bètacaroteen; provitamine
Je lichaam kan in theorie uit één molecuul van het provitamine bètacaroteen –voorloper-  twee retinolmoleculen maken. Daarbij vooropgesteld dat je genoeg gele-oranje-groene groenten hebt gegeten, omdat daar de bètacaroteen inzit. Nu blijkt uit recent onderzoek, dat je lichaam dat grote bètacaroteenmolekuul helemaal niet gemakkelijk kan opnemen. Daarnaast maakt je lichaam niet van alle bètacaroteenmoleculen retinol, omdat het de bètacaroteen in de originele vorm ook nodig heeft als antioxidant in de waterfase. En, dan moet je lichaam vanuit je DNA gezien, getalenteerd genoeg voor zijn om bètacaroteen tot retinol om te bouwen. Dat blijkt bij veel mensen ook nog eens niet zo te zijn. Het is beter om een flink deel van je vitamine A-behoefte uit je voeding te halen.

Levertraan
Via je voeding krijg je de kant-en-klare vitamine A alleen via dierlijke producten binnen; eidooier, vette zuivel, kaas, boter, vette vis, lever en de ouderwetse levertraan – de olie uit vislever. De 55-plussers onder ons herinneren zich mogelijk nog de lepel levertraan die we van ma kregen. Ik vond dit altijd wel lekker, maar als je geen groot visliefhebber bent, was het een gevecht om weg te krijgen. Daar hebben de suppletiefabrikanten gelukkig de capsules voor uitgevonden.

Tekort
Uit de meest recente Voedsel Consumptie Peiling (VCP)(2016) die het RIVM in opdracht van het Ministerie van VWS uitvoerde, bleek dat een kwart van de Nederlandse volwassenen en ongeveer 40%! van de jongeren tussen 14-18 jaar eerder een te lage vitamine A-status heeft dan een te hoge. De kans is dan ook groot dat hierdoor gezondheidsklachten zijn ontstaan; denk dan aan nachtblindheid (auto-ongelukken), longklachten (copd, longontsteking, COVID-infectie) en huidklachten (droge schilferige huid). Ook de mensen met een maagverkleining doen er goed aan om vitamine A te suppleren, omdat zij sowieso weinig voedingstoffen binnenkrijgen. `

Giftigheid
Vitamine A zou dus in een hoge dosis giftig zijn. Het blijkt pas giftig als je in eenmaal 25000 IE (7,5 mg) per kg! slikt[iii]; voor een vrouw van 60 kg is dat dus 1.500.000 IE à 450 mg per dag; wat neerkomt op 375 capsules van 4000 IE per dag (= 6,25 potje met 60 capsules). Wettelijk gezien mag er maximaal 4000 IE retinol in een capsule zitten. Of, als ze zes maanden lang iedere dag 4000 IE (1,2 mg) per kg slikt, wat neerkomt op 60 capsules per dag, waarbij ze de alle tekenen van je lichaam dat het genoeg heeft – misselijkheid, hoofdpijn e.a. – blijvend negeert. Daarbij zouden zwangeren in de eerste 8 weken maximaal 10.000 IE (2,5 capsule van 4000 IE) per dag kunnen nemen om hun vrucht te beschermen. Ik vraag me bij deze theorie af waarom vrouwen die ongewenst zwanger zijn dan niet gewoon 10 capsules vitamine A per dag zouden nemen totdat … Maar, zo werkt het blijkbaar niet.

Conclusie
Hoe dan ook; voor de geen-visliefhebbers, de weinig groene-gele-oranjegroente-eters, degene met long-huid-immuunuitdagingen en voor degenen die hun weefsel gewoon gezond willen houden, is die ouderwetse levertraan dus best nog een leuke optie om genoeg vitamine A binnen te krijgen.

 

 

[i] Timoneda J. Vitamin A Deficiency and the Lung. Nutrients. 2018 Aug 21;10(9):1132.

[ii] https://www.vitamine-info.nl/alle-vitamines-en-mineralen-op-een-rij/vitamine-a/

[iii] Roskamp. H. Vitamine A, de onbeminde. Orthomoleculair Magazine 2020; 46.